Van buurtcafé tot hip foodsharingrestaurant en alles daartussen. Alcoholvrij verovert overal in Vlaanderen z’n plek op de menukaarten. Steeds meer horecazaken pakken uit met verrassende en smaakvolle drankjes zonder alcohol. Zoals de bezielers van Merino, purjus en Sotscop. Stuk voor stuk bewijzen deze trendsetters dat smaak geen promille nodig heeft.

‘We bieden graag meer aan dan gewoon een cola’

• Zussen Nele en Lieselot De Keyser
• Uitbaters buurtcafé Merino in Gentbrugge (ook op het hoofdbeeld bovenaan dit artikel)
• Favoriet drankje: Trottinette IPA (0,4%)

‘Vanaf de start van ons café stond er een mocktail op de kaart. Met gember, limoen en framboos. Vijf jaar later is diezelfde mocktail er nog steeds. We hebben er lang aan gesleuteld. We wilden echt iets dat prikkelt, iets met body. Iets dat aanvoelt als een volwaardig alternatief voor alcohol. Dat een beetje blijft hangen in de keel. Daarom zit er bijvoorbeeld gember in. Dat heeft ook pit. Van zo’n drankje nip je meer dan dat je doordrinkt.’

‘Ook alcoholvrije bieren stonden al sinds de opening op onze kaart. We hadden er meteen drie. Daarna is de vraag enkel gegroeid en het aanbod is gevolgd. Nu verkopen we standaard onder andere Sportzot en Playground IPA.’

‘Nieuw of tijdelijk aanbod promoten we via suggesties op ons menubord. Daar zetten we ook alcoholvrije bieren op. En dat werkt. Mensen komen vaak kijken: wat staat er vandaag op het bord? Dat was vroeger anders. Toen moest de bediening telkens uitleg geven bij de suggesties. En daar was niet altijd tijd voor. De bieren van nu zijn van veel betere kwaliteit dan die van een paar jaar geleden.'

'Vinden we een alcoholvrij drankje lekker? Dan gaat het op het menu. Zo simpel is het.'

Nele en Lieselot De Keyser, café Merino

'We proeven ook regelmatig nieuwe dingen. Vertegenwoordigers komen langs of we halen zelf wat flesjes. Als we het lekker vinden, zetten we het eens op het menu. Zo simpel is het eigenlijk. We zoeken ook afwisseling. Iets lichts in de zomer, iets zwaarders in de winter. Onze favoriete recente ontdekking is de Trottinette IPA, een Brussels bier. De smaak daarvan blijft hangen. Dat is het grootste verschil met de alcoholvrije bieren van vroeger: die vielen sneller plat.’

Huisgemaakte limonades verkopen zichzelf

‘Behalve mocktails en bieren hebben we ook twee huisgemaakte limonades. We maken die echt helemaal zelf, met versgeperste sappen en siropen die we in het café bereiden. Ja, dat vraagt wat werk en organisatie, maar we hebben daar een goede routine in gevonden. Het geheim? Ze niet te zoet maken. We werken met citroen en pompelmoes, twee frisse fruitsoorten.  Onze vaste klanten raden die limonades intussen ook aan bij anderen. Ze verkopen zichzelf.’

'15% van onze verkochte bieren zijn laag- of niet-alcoholisch.'

Nele en Lieselot De Keyser, café Merino‍

‘Alleen met alcoholvrije wijn worstelen we nog een beetje. We hebben al van alles geprobeerd, zoals drankjes op basis van gefermenteerde ingrediënten. Maar de smaak, beleving en prijs zijn volgens mij nog niet helemaal in verhouding. Wellicht werkt het beter in een restaurant, als pairing bij een menu. Maar voor ons zit het nog niet helemaal goed. Misschien moeten we het ook gewoon geen wijn meer noemen.’

‘In de afgelopen drie maanden was 15% van de bieren die we verkocht hebben laag- of niet-alcoholisch. Ter vergelijking: in 2021 was dat nog maar 5%. Je merkt echt dat mensen er bewuster mee bezig zijn. Daarom bieden we graag meer aan dan gewoon een cola.’

‍

‘Hoe meer kwalitatieve alternatieven, hoe sneller mensen geneigd zijn om iets anders te proberen’

• Maxime Vanhove, sommelier bij purjus
• Samen met haar man levert ze alcoholvrije dranken aan horeca en professionals
• Favoriet drankje: RISH Petnat Rosé (0,0%)   

‘Wij leveren aan toprestaurants zoals Le Pristine, The Jane, Invincible, Nast, Bloesem, Rosendal.Marked, Lof, Bistrot du Nord en Nyde. Zulke restaurants zoeken iets alcoholvrij om te pairen bij hun gerechten. Om gasten mee te verrassen. Wij kiezen dus meer voor een niche. Wat je bij ons vindt, ligt niet zomaar in de supermarkt. Dat wordt duidelijk geapprecieerd door onze klanten.’  

‘Onze filosofie is: laat wijn gewoon wijn zijn. En sta open voor nieuwe alternatieven. Wij kiezen bewust voor een zo natuurlijk mogelijk product, met zo weinig mogelijk interventie. Zo hebben we bewust géén wijn van producenten die de alcohol uit de drank halen. Op die manier vermijden we bijvoorbeeld toegevoegde suikers. Die vaak nodig zijn om de structuur en draagkracht te vervangen bij gedealcoholiseerde dranken.’  

‘We kiezen dus voor dranken die van bij het begin ontwikkeld zijn met een andere basis. Meestal is dat iets gefermenteerd. Waar natuurlijke ingrediënten en kruiden aan toegevoegd worden. Wijnproxies bijvoorbeeld. Dat zijn alcoholvrije dranken die géén wijn zijn, maar ze komen wel in de buurt. En qua volwassenheid, structuur en beleving moeten ze zeker niet onderdoen.’  

'Bij purjus draait het om smaak, niet om alcoholpercentage.'

Maxime Vanhove, levert met purjus alcoholvrije dranken aan horeca en professionals

‍

‘Een lekkere suggestie, is Feral N°1. Uit de Italiaanse Dolomieten. Een gefermenteerde drank op basis van witte biet, hop en Szechuan-peper. Dat zorgt voor een aangenaam kruidige en licht bittere, gelaagde smaakervaring.’  

‘Naast die proxies verkopen we ook sparkling tea’s, kombucha of andere alternatieven.’

Alcoholvrij vraagt tijd en kennis

‘We merken absoluut dat de vraag naar alcoholvrije dranken stijgt. Logisch, want hoe meer kwalitatieve alternatieven je aanbiedt, hoe sneller mensen geneigd zijn om iets anders te proberen dan water of frisdrank. We horen van restaurants dat één derde tot zelfs de helft van hun gasten interesse toont in alcoholvrije opties. Daar ondersteunen we de uitbaters actief bij. We organiseren een proeverij met hun sommelier of doen zelf een voorstel op basis van hun menu. We geven ook tips om de dranken te presenteren. Die wijnproxies hebben een ambachtelijke achtergrond, dat mag je vertellen aan je gasten.’

'Alcoholvrije dranken zijn geen trend meer, ze zijn een blijver.'

Maxime Vanhove, levert met purjus alcoholvrije dranken aan horeca en professionals

‍

‘Alcohol zorgt van nature voor gelaagdheid en diepgang, dus bij alcoholvrije dranken is het de kunst om dat te evenaren. De makkelijkste uitweg is vaak suiker of toevoegingen, maar dan krijg je een alternatief dat niet per se gezonder of lekkerder is. Zulke producten zijn meestal wel goedkoper, waardoor consumenten denken dat alcoholvrij altijd voordeliger is. Terwijl het juist omgekeerd is: een mooi, natuurlijk, complex en elegant alternatief vraagt heel veel tijd en kennis. Dat verklaart ook de hogere prijs. Maar ik ben er zeker van: op termijn krijgen die alternatieven een vaste plek binnen onze drinkcultuur. Het is iets wat blijft.’

‘Onze grootste uitdaging? Bij een nieuw menu telkens nieuw sapjes bedenken’

• Jasper Meysmans, mede-uitbater van Sotscop
• ‍Casual fine dining restaurant in hartje Mechelen
• Favoriete drankje: Energibajer (0,0%)

‘In ons restaurant kun je kiezen voor een menu met aangepaste sapjes, in plaats van wijnen. Die sapjes creëren we zelf. We zoeken nieuwe smaken door te blenden en te mixen. Voor de rest zijn er natuurlijk allerlei alcoholvrije opties per glas verkrijgbaar. Mocktails, non-alcoholische biertjes en wat frisdranken.’

‘Mijn persoonlijke favoriet serveren we op dit moment bij ons hoofdgerecht. Gebaseerd op oolongthee, een Chinese ceremoniële thee. Met de citrusvrucht yuzu en kastanjesiroop. Daar komt dan vadouvan bij, een Franse currykruiding. Als afwerking leggen we er een blaadje salie op dat we eerst in brand steken. Dat blijft op het ijs liggen, zodat het aroma zich rustig verspreidt. We serveren het in een wijnglas, zodat de geur mooi blijft hangen.’

‍

Sapjes met keukenproducten

‘Dankzij die pairing met sapjes heb ik geleerd om condimenten te gebruiken. Zoals die vadouvan. Of een beetje zout, azijn of sushi-azijn. Een druppeltje sesamolie kan ook een leuk mondgevoel geven. Niet per se enkel werken met de klassieke sappen dus, maar juist die extraatjes gebruiken. De peper en zout van de keuken steken we dus ook in de dranken.’

'Naast de klassieke sappen werken we ook met verrassende ingrediënten zoals vadouvan, sesamolie of kastanjesiroop.' 

Jasper Meysmans, uitbater Sotscop

‍

‘De grootste uitdaging is om elke keer iets nieuws te verzinnen. We passen het menu maandelijks aan en daar horen ook telkens nieuwe sapjes bij. Je zou sommige recepten kunnen hergebruiken, zeker bij gerechten met een gelijkaardig smaakprofiel. Maar voor onze klanten wil ik blijven vernieuwen, en ze geen twee keer hetzelfde serveren.’

40 euro voor een fles

‘Er zijn al veel alternatieven voor sterke drank op de markt, ideaal voor mocktails. Dat zijn gedealcoholiseerde distillaten of kruidenmengsels. Maar ze zijn allemaal vrij duur. Je kunt het qua prijs vergelijken met een goede fles gin. Die gaat snel richting de 40 euro. Klanten zijn niet altijd bereid om hetzelfde te betalen voor iets zonder alcohol. Dan denk je als uitbater toch: we doen het niet op die manier. Of alleen in beperkte mate.’

'Onze mocktail maison heeft bittere en zure toetsen, de ideale starter.' 

Jasper Meysmans, uitbater Sotscop

‘Daarom is onze mocktail maison een eigen creatie. Gemberbier, opgewerkt met passievruchtpuree en geplette basilicumblaadjes om aroma’s en wat olie af te geven. We gebruiken geen extra zoetstoffen, maar dat gemberbier zorgt er wel voor dat het geen sapje is zoals onze andere. Het geeft bittere en zure toetsen, heel fris om te starten.’

‘Een niet-alcoholische optie is volgens mij nu al de norm in elk gastronomisch restaurant. Meer zelfs: soms kiest de helft van onze klanten daarvoor. Alcohol zal waarschijnlijk niet verdwijnen, maar misschien wordt het meer iets voor speciale momenten. Voor sommigen is dat wanneer ze uit eten gaan – en dat kan natuurlijk ook altijd.’

‍

{{tip}}

‍Van pinten drinken als een zelfverklaarde hobby naar een vurige verkoper van alcoholvrije dranken. Het leven van sommelier Alexander De Beck, geboren en getogen in een horecafamilie, heeft een interessante bocht genomen. Hij is de geknipte persoon voor dranktips om jouw diner compleet te maken.

De Beck: 'Een aantal jaar geleden ben ik gestart als wijnsommelier. Al snel kreeg ik meer en meer vraag naar alcoholvrije dranken. Toen was er nog niet zo veel op de markt als nu. Mijn vrouw was tegelijkertijd zwanger van een tweede kindje. Dus ben ik samen met een testpanel beginnen zoeken en proeven. Zo is dat hobbyproject helemaal uit de hand gelopen. (lacht)'

{{tip}}

Tegenwoordig is het gewoon lekker

De Beck: 'Nu het eindejaar nadert, krijg ik veel vragen. Persoonlijk en via mijn Instagram. Mensen zijn wel mee dat het zonder alcohol kan, maar ze willen de goede suggesties. Want alcoholvrije dranken zijn soms prijzig, dat klopt. Zeker de Belgische topmerken. Maar dat heeft te maken met de productie en de afzetmarkt. Enorm groot is die business nog niet, in vergelijking met de alcoholproducenten. De kosten zijn dus hoog. Hoe meer succes ze krijgen, hoe interessanter het wellicht wordt. En wees gerust: ook als de drank alcoholvrij is, ga je met een ongelofelijk goed gevoel van tafel. Die fles zal leeg zijn. En de ochtend na die leuke avond, voel je je nog steeds goed. (lacht)'

'Als de drank alcoholvrij is, ga je met een goed gevoel van tafel. En dat blijft ook de ochtend nadien'

- Alexander De Beck, sommelier

'Vroeger was het soms te zoet of te plat. Kinderchampagne, bij wijze van spreken. Maar dat is nu compleet veranderd. Het is gewoon lekker. En het wordt nog interessanter. Want ook de bekende wijnproducenten kiezen meer en meer voor alcoholvrije dranken van hun eigen sap. Hetzelfde verhaal bij de bieren trouwens. De methodes en grondstoffen om smaakvol te brouwen staan steeds beter op punt. Bijna iedere brouwerij heeft intussen een alcoholvrije - of max 0.5% - variant of is er een aan het ontwikkelen.'

‍

‍

Woordje uitleg is soms nodig

De Beck: 'Zelf importeer ik Europese producten die vaak niet zomaar in de supermarkt liggen. Die exclusiviteit is een belangrijk onderscheid voor horeca-uitbaters. Maar dat neemt natuurlijk niet weg dat veel dranken ook verkocht worden in speciaalzaken. Mijn streefdoel is om alles breder verkrijgbaar te maken. Ik heb ook liever dat er een verkoper bij is om een woordje uitleg te geven. Veel van deze producten zijn ideaal om te combineren bij een maaltijd. Maar je moet er wat van kennen om het overtuigend aan de man of vrouw te brengen. De smaakbeleving staat altijd centraal. De uitdaging is om een drank te vinden die lekker is op zichzelf én in combinatie met een maaltijd. Daarom alvast deze tips!'

'De uitdaging? Een drank die op zichzelf lekker is én bij een maaltijd'

- Alexander De Beck, sommelier

‍

Aperitief met pit, bubbels of kruidige twist

De Beck: 'Ga voor een alcoholvrije schuimwijn. Die scoren altijd. Dat merk ik nu ook dit jaar weer in de bestellingen op mijn webshop (lacht). Of meer botanische drankjes, doordrenkt met alles wat op planten is gebaseerd. Kruiden, specerijen, bloemen of fruit. Noem maar op. Dat geeft een unieke smaak. Maar pas op, vermijd té zoete dranken. Die remmen de eetlust wat af en nodigen dus minder uit om aan tafel te gaan.'

Rish - Petnat

• Belgische alcoholvrije natuurlijk bruisende wijn met een licht bubbelend effect.

• Een elegante rosé voor wie iets nieuws wil proberen.

• Gemaakt van natuurlijke ingrediënten met een volle, niet-zoete smaak.

Oddbird - Blanc de Blancs

• Alcoholvrije schuimwijn met verfijnde smaken.

• Ideaal om het eindejaar feestelijk in te luiden.

• Populair alternatief voor mousserende wijn, favoriet onder de witte schuimwijnen.

Botan - Wakataya

• Uniek en Belgisch, met shizo en pomelo. Licht gerookt.

• Pittige botanische aroma’s.

• Geschikt voor wie een kruidige twist zoekt in het aperitiefmoment.

‍

Foodpairen als een pro

De Beck: 'Witte wijn bij vis, rode wijn bij vlees of groenten. Dat blijft ook bij de alcoholvrije versies overeind. Een goede alcoholvrije wijn wordt gemaakt door middel van vacuümdestillatie. De wijn zit in een grot vat, wordt vacuümgetrokken en opgewarmd om de alcohol te verwijderen. Bij meer commerciële producenten gebeurt dat vaak bij te hoge temperaturen, wat leidt tot verlies van smaak en geur. Kwaliteitsmerken voeren het proces uit onder 30 graden Celsius. Een soort mythische grens. Als die vacuümdestillatie goed verloopt, moet er geen extra suiker of zuur toegevoegd worden. Drink je trouwens liever een biertje bij je hoofdgerecht, dan kan dat even goed een verrassend alternatief zijn.'

Oddbird - Low Intervention N°2

• Witte natuurwijn uit de Elzas.

• Volle, romige wijn met frisse zuren.

• Ideaal bij visgerechten met roomsaus.

Feral - N°3 Feral Rood

• Lactofermentatie (omzetting van suikers in melkzuur) van bietensap met een maceratie van zwarte peper, tijm en wilde bosbes

• Krachtige smaakbom

• Ideaal bij stoofpotjes, wild of gerookte groenten

GOD (Good Old Days)

• Belgisch bier, hoppige IPA.

• Zacht zuurtje.

• Verrassend alternatief voor wijn bij vis.
  ‍

‍

Bij het dessert: niet te zoet

De Beck: 'Zoete smaken blijven moeilijk voor alcoholvrije dranken. Die zijn toch nog vaak te chemisch. Gelukkig zijn er meer dan genoeg andere pistes. Zo kan je eigenlijk gewoon teruggrijpen naar een schuimwijn, zoals bij het aperitief. Dat is zeker even verfrissend.'

Opius - Nigredo

• Een rijk en soepel elixer, dat in de neus diepe aroma's van karamel en Franse eik onthult, gevolgd door tonen van gebrande koffie.

• Combineert uitstekend met chocoladedesserts of als digestief bij een kop koffie.

• Tip: een schijfje appelsien geeft je dessert een fijn bittertje.

Rebels - Malt Blend

• Voor een alcoholvrije Irish Coffee.

‍

Geen smurfenglas

De Beck: 'Ten slotte nog dit: schenk de drank in hetzelfde mooie glas als dat product met alcohol. Doe je schuimwijn in een fluitglas of je spritz in een bol glas. En denk aan een limoen bij de gin-tonic, ijsblokken of wat garnituur. Zulke eenvoudige extra’s maken de beleving compleet. Mijn pa drinkt ook geen alcohol. Maar als die straks bij ons aan tafel schuift met kerst, krijgt hij toch een wijnglas voor zijn alcoholvrije wijn. Giet je drank dus alsjeblieft niet in zo’n onnozel keukenglas.'

Infused water, ginger beer, waterkefir, cold brew ice tea … Klinkt het je allemaal wat hip in de oren? Dat begrijpen we. Maar als je iets lekkers wil drinken dat niet mierzoet is, dan zijn deze alcoholvrije drankjes het ontdekken waard. We zetten de belangrijkste buzz words uit de 0,0-wereld voor jou op een rij.

1. Gemberbier

Vaak op de kaart als ginger beer. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, is het geen alcoholhoudende biersoort. Wel een bruisend, verfrissend drankje op basis van gemberwortel (gefermenteerd). Licht pikant van smaak dus. Ideaal als aperitief. Op zichzelf. Of met limoen, munt en ijs in de vorm van een Virgin Moscow Mule. Het suikergehalte van ginger beer? Dat varieert sterk van merk tot merk. Check dus zeker het etiket.

Ginger beer is trouwens niet hetzelfde als ginger ale. Dat is een meer klassieke limonade, minder pittig, een stuk zoeter, en met gember in een rol van toegevoegde smaakmaker.

2. Gemberconcentraat

In de supermarkt vind je tegenwoordig ook makkelijk gemberconcentraat als mixer (merken als Gimber of N’Sane). Aanlengen met bruiswater en klaar is je alcoholvrije aperitief! Tijd en zin om zelf gemberconcentraat te maken? Gewoon een stuk gember raspen - je hoeft het niet te schillen - en uitknijpen!

3. Cold brew ice tea

Heel eenvoudig: een theezakje om in koud - in plaats van heet - water te leggen. Dorstlessend, suikervrij en in talloze smaken beschikbaar. Van de supermarkt tot de speciaalzaak. Fleur jij je volgende plat watertje op met een zakje aardbei-basilicum, perzik of rooibos?

Cold brew ice tea maak je door gewone thee te laten afkoelen, of nog beter: met een speciale cold brew-theemengeling. Die geeft een zachtere en mildere smaak dan bij afgekoelde thee. Check de thee-afdeling dus bij de supermarkt voor je volgende verfrissende ijsthee.

‍

‍

4. Mocktail

Een mocktail is de alcoholvrije variant van een klassieke cocktail. Een feestelijk, complexer drankje bestaande uit een mix van verschillende dranken, fruit- en kruidensmaken zonder alcohol. Denk aan een Virgin Mojito, gemaakt met munt, limoen en bruiswater. Of een Ipanema waarbij passievrucht, limoen en gember samen de zomer in je glas brengen.  

Tip voor de gezonde fijnproever: veel courante mocktails zijn echte suikerbommen. Zoek dus naar kwaliteit met een aanvaardbaar calorie- en suikergehalte.

{{tip}}

5. Waterkefir

Waterkefir of aquakefir is een gefermenteerde, natuurlijk bruisende drank die gemaakt wordt met gist, goede bacteriën, melkeiwitten en suikers (die weliswaar verdwijnen tijdens de fermentatie). Waterkefir is een goeie keuze als je houdt van gezonde, frisse bubbeltjes en een veelzijdigheid in smaken. Alle mogelijke fruit en kruiden kunnen een rol spelen.

‍

6. Infused water

Je kent ze wel, de typische drankdispensers met een kraantje. Vaak gebruikt om infused water te serveren. Dat is eenvoudigweg water doordrenkt met vers fruit, kruiden of groenten. Resultaat: een lekker glas water met een subtiele, natuurlijke smaak zonder toegevoegde suikers of kunstmatige ingrediënten. Populaire combinaties zijn citroen en munt, komkommer en basilicum, of aardbei en basilicum. Een ware hydraterende held!

Ziezo, klaar om je weg te vinden in de wereld van alcoholvrije drankjes. Of je nu op zoek bent naar iets bruisends, iets met pit, of iets verfrissends, er is een 0,0-optie voor elke gelegenheid. 

Santé!‍