Van buurtcafé tot hip foodsharingrestaurant en alles daartussen. Alcoholvrij verovert overal in Vlaanderen z’n plek op de menukaarten. Steeds meer horecazaken pakken uit met verrassende en smaakvolle drankjes zonder alcohol. Zoals de bezielers van Merino, purjus en Sotscop. Stuk voor stuk bewijzen deze trendsetters dat smaak geen promille nodig heeft.

‘We bieden graag meer aan dan gewoon een cola’

• Zussen Nele en Lieselot De Keyser
• Uitbaters buurtcafé Merino in Gentbrugge (ook op het hoofdbeeld bovenaan dit artikel)
• Favoriet drankje: Trottinette IPA (0,4%)

‘Vanaf de start van ons café stond er een mocktail op de kaart. Met gember, limoen en framboos. Vijf jaar later is diezelfde mocktail er nog steeds. We hebben er lang aan gesleuteld. We wilden echt iets dat prikkelt, iets met body. Iets dat aanvoelt als een volwaardig alternatief voor alcohol. Dat een beetje blijft hangen in de keel. Daarom zit er bijvoorbeeld gember in. Dat heeft ook pit. Van zo’n drankje nip je meer dan dat je doordrinkt.’

‘Ook alcoholvrije bieren stonden al sinds de opening op onze kaart. We hadden er meteen drie. Daarna is de vraag enkel gegroeid en het aanbod is gevolgd. Nu verkopen we standaard onder andere Sportzot en Playground IPA.’

‘Nieuw of tijdelijk aanbod promoten we via suggesties op ons menubord. Daar zetten we ook alcoholvrije bieren op. En dat werkt. Mensen komen vaak kijken: wat staat er vandaag op het bord? Dat was vroeger anders. Toen moest de bediening telkens uitleg geven bij de suggesties. En daar was niet altijd tijd voor. De bieren van nu zijn van veel betere kwaliteit dan die van een paar jaar geleden.'

'Vinden we een alcoholvrij drankje lekker? Dan gaat het op het menu. Zo simpel is het.'

Nele en Lieselot De Keyser, café Merino

'We proeven ook regelmatig nieuwe dingen. Vertegenwoordigers komen langs of we halen zelf wat flesjes. Als we het lekker vinden, zetten we het eens op het menu. Zo simpel is het eigenlijk. We zoeken ook afwisseling. Iets lichts in de zomer, iets zwaarders in de winter. Onze favoriete recente ontdekking is de Trottinette IPA, een Brussels bier. De smaak daarvan blijft hangen. Dat is het grootste verschil met de alcoholvrije bieren van vroeger: die vielen sneller plat.’

Huisgemaakte limonades verkopen zichzelf

‘Behalve mocktails en bieren hebben we ook twee huisgemaakte limonades. We maken die echt helemaal zelf, met versgeperste sappen en siropen die we in het café bereiden. Ja, dat vraagt wat werk en organisatie, maar we hebben daar een goede routine in gevonden. Het geheim? Ze niet te zoet maken. We werken met citroen en pompelmoes, twee frisse fruitsoorten.  Onze vaste klanten raden die limonades intussen ook aan bij anderen. Ze verkopen zichzelf.’

'15% van onze verkochte bieren zijn laag- of niet-alcoholisch.'

Nele en Lieselot De Keyser, café Merino‍

‘Alleen met alcoholvrije wijn worstelen we nog een beetje. We hebben al van alles geprobeerd, zoals drankjes op basis van gefermenteerde ingrediënten. Maar de smaak, beleving en prijs zijn volgens mij nog niet helemaal in verhouding. Wellicht werkt het beter in een restaurant, als pairing bij een menu. Maar voor ons zit het nog niet helemaal goed. Misschien moeten we het ook gewoon geen wijn meer noemen.’

‘In de afgelopen drie maanden was 15% van de bieren die we verkocht hebben laag- of niet-alcoholisch. Ter vergelijking: in 2021 was dat nog maar 5%. Je merkt echt dat mensen er bewuster mee bezig zijn. Daarom bieden we graag meer aan dan gewoon een cola.’

‍

‘Hoe meer kwalitatieve alternatieven, hoe sneller mensen geneigd zijn om iets anders te proberen’

• Maxime Vanhove, sommelier bij purjus
• Samen met haar man levert ze alcoholvrije dranken aan horeca en professionals
• Favoriet drankje: RISH Petnat Rosé (0,0%)   

‘Wij leveren aan toprestaurants zoals Le Pristine, The Jane, Invincible, Nast, Bloesem, Rosendal.Marked, Lof, Bistrot du Nord en Nyde. Zulke restaurants zoeken iets alcoholvrij om te pairen bij hun gerechten. Om gasten mee te verrassen. Wij kiezen dus meer voor een niche. Wat je bij ons vindt, ligt niet zomaar in de supermarkt. Dat wordt duidelijk geapprecieerd door onze klanten.’  

‘Onze filosofie is: laat wijn gewoon wijn zijn. En sta open voor nieuwe alternatieven. Wij kiezen bewust voor een zo natuurlijk mogelijk product, met zo weinig mogelijk interventie. Zo hebben we bewust géén wijn van producenten die de alcohol uit de drank halen. Op die manier vermijden we bijvoorbeeld toegevoegde suikers. Die vaak nodig zijn om de structuur en draagkracht te vervangen bij gedealcoholiseerde dranken.’  

‘We kiezen dus voor dranken die van bij het begin ontwikkeld zijn met een andere basis. Meestal is dat iets gefermenteerd. Waar natuurlijke ingrediënten en kruiden aan toegevoegd worden. Wijnproxies bijvoorbeeld. Dat zijn alcoholvrije dranken die géén wijn zijn, maar ze komen wel in de buurt. En qua volwassenheid, structuur en beleving moeten ze zeker niet onderdoen.’  

'Bij purjus draait het om smaak, niet om alcoholpercentage.'

Maxime Vanhove, levert met purjus alcoholvrije dranken aan horeca en professionals

‍

‘Een lekkere suggestie, is Feral N°1. Uit de Italiaanse Dolomieten. Een gefermenteerde drank op basis van witte biet, hop en Szechuan-peper. Dat zorgt voor een aangenaam kruidige en licht bittere, gelaagde smaakervaring.’  

‘Naast die proxies verkopen we ook sparkling tea’s, kombucha of andere alternatieven.’

Alcoholvrij vraagt tijd en kennis

‘We merken absoluut dat de vraag naar alcoholvrije dranken stijgt. Logisch, want hoe meer kwalitatieve alternatieven je aanbiedt, hoe sneller mensen geneigd zijn om iets anders te proberen dan water of frisdrank. We horen van restaurants dat één derde tot zelfs de helft van hun gasten interesse toont in alcoholvrije opties. Daar ondersteunen we de uitbaters actief bij. We organiseren een proeverij met hun sommelier of doen zelf een voorstel op basis van hun menu. We geven ook tips om de dranken te presenteren. Die wijnproxies hebben een ambachtelijke achtergrond, dat mag je vertellen aan je gasten.’

'Alcoholvrije dranken zijn geen trend meer, ze zijn een blijver.'

Maxime Vanhove, levert met purjus alcoholvrije dranken aan horeca en professionals

‍

‘Alcohol zorgt van nature voor gelaagdheid en diepgang, dus bij alcoholvrije dranken is het de kunst om dat te evenaren. De makkelijkste uitweg is vaak suiker of toevoegingen, maar dan krijg je een alternatief dat niet per se gezonder of lekkerder is. Zulke producten zijn meestal wel goedkoper, waardoor consumenten denken dat alcoholvrij altijd voordeliger is. Terwijl het juist omgekeerd is: een mooi, natuurlijk, complex en elegant alternatief vraagt heel veel tijd en kennis. Dat verklaart ook de hogere prijs. Maar ik ben er zeker van: op termijn krijgen die alternatieven een vaste plek binnen onze drinkcultuur. Het is iets wat blijft.’

‘Onze grootste uitdaging? Bij een nieuw menu telkens nieuw sapjes bedenken’

• Jasper Meysmans, mede-uitbater van Sotscop
• ‍Casual fine dining restaurant in hartje Mechelen
• Favoriete drankje: Energibajer (0,0%)

‘In ons restaurant kun je kiezen voor een menu met aangepaste sapjes, in plaats van wijnen. Die sapjes creëren we zelf. We zoeken nieuwe smaken door te blenden en te mixen. Voor de rest zijn er natuurlijk allerlei alcoholvrije opties per glas verkrijgbaar. Mocktails, non-alcoholische biertjes en wat frisdranken.’

‘Mijn persoonlijke favoriet serveren we op dit moment bij ons hoofdgerecht. Gebaseerd op oolongthee, een Chinese ceremoniële thee. Met de citrusvrucht yuzu en kastanjesiroop. Daar komt dan vadouvan bij, een Franse currykruiding. Als afwerking leggen we er een blaadje salie op dat we eerst in brand steken. Dat blijft op het ijs liggen, zodat het aroma zich rustig verspreidt. We serveren het in een wijnglas, zodat de geur mooi blijft hangen.’

‍

Sapjes met keukenproducten

‘Dankzij die pairing met sapjes heb ik geleerd om condimenten te gebruiken. Zoals die vadouvan. Of een beetje zout, azijn of sushi-azijn. Een druppeltje sesamolie kan ook een leuk mondgevoel geven. Niet per se enkel werken met de klassieke sappen dus, maar juist die extraatjes gebruiken. De peper en zout van de keuken steken we dus ook in de dranken.’

'Naast de klassieke sappen werken we ook met verrassende ingrediënten zoals vadouvan, sesamolie of kastanjesiroop.' 

Jasper Meysmans, uitbater Sotscop

‍

‘De grootste uitdaging is om elke keer iets nieuws te verzinnen. We passen het menu maandelijks aan en daar horen ook telkens nieuwe sapjes bij. Je zou sommige recepten kunnen hergebruiken, zeker bij gerechten met een gelijkaardig smaakprofiel. Maar voor onze klanten wil ik blijven vernieuwen, en ze geen twee keer hetzelfde serveren.’

40 euro voor een fles

‘Er zijn al veel alternatieven voor sterke drank op de markt, ideaal voor mocktails. Dat zijn gedealcoholiseerde distillaten of kruidenmengsels. Maar ze zijn allemaal vrij duur. Je kunt het qua prijs vergelijken met een goede fles gin. Die gaat snel richting de 40 euro. Klanten zijn niet altijd bereid om hetzelfde te betalen voor iets zonder alcohol. Dan denk je als uitbater toch: we doen het niet op die manier. Of alleen in beperkte mate.’

'Onze mocktail maison heeft bittere en zure toetsen, de ideale starter.' 

Jasper Meysmans, uitbater Sotscop

‘Daarom is onze mocktail maison een eigen creatie. Gemberbier, opgewerkt met passievruchtpuree en geplette basilicumblaadjes om aroma’s en wat olie af te geven. We gebruiken geen extra zoetstoffen, maar dat gemberbier zorgt er wel voor dat het geen sapje is zoals onze andere. Het geeft bittere en zure toetsen, heel fris om te starten.’

‘Een niet-alcoholische optie is volgens mij nu al de norm in elk gastronomisch restaurant. Meer zelfs: soms kiest de helft van onze klanten daarvoor. Alcohol zal waarschijnlijk niet verdwijnen, maar misschien wordt het meer iets voor speciale momenten. Voor sommigen is dat wanneer ze uit eten gaan – en dat kan natuurlijk ook altijd.’

‍

{{tip}}

Voedingsdeskundige? Check. Auteur van een reeks kookboeken? Check. geven door heel Vlaanderen? Check. Het is duidelijk: Michaël Sels is van vele markten thuis. En hij is de uitgelezen persoon om jou te verwelkomen bij De Nieuwe Levensgenieter, en de innerlijke bourgondiër in jou wakker te schudden.‍

Onevenaarbare vol-au-vent

Vroeger kon je Michaël vinden in de Kempische brasserie van zijn grootouders. Tegenwoordig draagt hij een witte jas als hoofddiëtist in het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen. Maar Michaël is nog steeds een man met een passie voor voeding die diepgeworteld is in zijn jeugdherinneringen.  

‘Mijn grootouders hebben altijd een brasserie gehad in Bevel, een klein dorpje tussen Lier en Herentals’, vertelt Michaël. ‘Als kind bracht ik daar veel tijd door in de keuken, waar ik gehaktballen rolde voor de vol-au-vent van mijn grootmoeder. Het is haar beste recept. Ik kan die vol-au-vent tot op vandaag nog altijd niet evenaren.’

‍

‍{{tip}}

Eten: da’s gezelligheid, plezier en ontspanning

De liefde voor koken leidde hem naar de hotelschool in Brugge, waar hij een opleiding tot chef volgde. Pas later raakte hij geïnteresseerd in de wetenschap achter voeding en het effect van eten op ons lichaam. Die interesse bracht hem in de wereld van diëtiek en gezondheid, waar hij nu zijn kennis en passie combineert.

Voor Michaël is voeding namelijk meer dan alleen brandstof voor het lichaam. Het is een bron van plezier, gezelligheid en ontspanning. ‘We eten niet alleen om onszelf te voeden. We eten ook omdat dat gezellig en leuk is, om te genieten en te ontspannen’, zegt hij. Voor hem ben je dan ook een nieuwe levensgenieter als genieten van lekker eten hand in hand gaat met zorgen voor je lijf.

‍

'Halflauwe cava en gefrituurde hapjes? Daar wordt mijn culinaire hart niet blij van. En mijn biologische hart ook niet.'

– Michaël Sels

Vlaamse klassiekers

Michaël is er rotsvast van overtuigd dat die twee werelden kunnen samenvallen. Want vergis je niet: deze man houdt van lekker eten. ‘Als ik terugkijk naar de wereld van mijn grootouders, daar in hun brasserie, dan was genieten al wat de klok sloeg. Alle Vlaamse klassiekers stonden daar op de kaart. Toen ik de stap waagde naar de hotelschool, lag alle nadruk uiteraard ook op het culinaire.’  

‘Maar later kwam ik terecht in de klinische wereld van de wetenschap. Wat doen al die stoffen met ons lichaam? Welk effect hebben ze op ons? Ik heb mij gespecialiseerd in voeding en kanker, en de kennis die ik heb opgedaan, kan ik niet zomaar negeren. Neem nu het aperitief: persoonlijk vind ik dat het leukste moment van de avond. Samenkomen met je familie en gesprekken voeren na een lange werkdag ... daar hoort een natje en een droogje bij. Maar als dat zich beperkt tot halflauwe cava en gefrituurde hapjes, dan wordt mijn culinaire hart daar niet blij van. En mijn biologische hart ook niet.’

‍

‍Inspiratie gezocht (en gevonden)

‘Het is algemeen bekend dat voeding een belangrijke invloed heeft op onze gezondheid. Iedereen weet bijvoorbeeld dat groenten gezond zijn. Maar soms ontbreekt het ons aan inspiratie, en daar kan ik als kok en diëtist een rol spelen. Hoe pakken we dit aan? Hoe stop ik groenten bij de lunch die ik meeneem naar het werk? Hoe overtuig ik mijn kinderen om meer groenten te eten? Met wat concrete ideeën en inspiratie kunnen we al een heel eind verder. Met alternatieven voor alcoholische dranken is dat net zo.’

Uit onderzoek blijkt immers dat alcoholconsumptie in verband staat met maar liefst zeven soorten kanker, waaronder ook minder voor de hand liggende, zoals borstkanker. Als man van de wetenschap is Michaël zich daar zeer bewust van, maar net als zoveel andere Belgen is hij een bourgondiër in hart en nieren. Hoe pakt hij dat dan aan? Over een ding is hij heel duidelijk: De Nieuwe Levensgenieter is geen gezondheidspolitie. Met een aanstekelijke dosis positiviteit en veel liefde voor lekker eten en gezelligheid doet hij zijn geheim uit de doeken.

‍

{{newsletter}}

‍

Geen gezondheidspolitie, wel méér genieten

‘Alles schrappen en verbieden werkt niet. We hebben dat in het verleden al vaak genoeg geprobeerd. Eet minder suiker, eet minder vet ... We hebben het 20, 25 jaar lang zo aangepakt, en het heeft nog nooit gewerkt. Daarom is het belangrijk om positief te denken. Leg eens wat meer groenten op je bord. Snoep een extra stuk fruit. Probeer eens een leuk alcoholvrij drankje. Dan zul je merken dat je op het einde van de dag minder vet of suiker hebt gegeten en minder alcohol hebt gedronken, maar wel op een leuke manier. Misschien heb je wel een alcoholvrij aperitiefje ontdekt waar je meteen aan verknocht bent.’

En alcoholvrije dranken, die zijn in opmars.

‘Alcoholvrije dranken behoren steeds vaker tot het normale gamma. De laatste jaren heb ik het gevoel dat zich daar een heel positieve verschuiving voordoet. Als je vroeger een alcoholvrij biertje bestelde op café, werd je bekeken als iemand die herstelde van een verslavingsprobleem. Vandaag is dat gelukkig niet meer het geval. In veel restaurants vind je naast aangepaste wijnen ook aangepaste niet-alcoholische dranken op de kaart. In je padelclub, op café na een namiddagje fietsen ... mensen staan er veel meer voor open, en ik vind dat heel mooi.’

Michaël stelt dat de overheid ook een actieve rol kan spelen om bijvoorbeeld jongeren gezondere keuzes te leren maken. ‘Er zijn discussies gaande over reclame voor fastfood in studentenbuurten. Misschien moet de overheid juist ingrijpen door meer reclame voor gezonde voeding toe te laten, want je kunt mensen verleiden tot gezondere eet- en leefgewoonten door ze gezondere alternatieven aan te bieden.’

‍

‍

‍Bewust kiezen

‘Het is ook niet alles of niets’, zegt Michaël. ‘Nogmaals: wij Belgen zijn bourgondiërs, en dat mag gerust zo blijven. Mijn advies? Ga voor kwaliteit. Als je iets kiest, kies dan voor de beste kwaliteit en geniet er echt van. Als er iets te vieren valt, ga dan gerust voor dat glas champagne. Maar let op met het kartonnetje wijn dat naast de koelkast staat en waar je af en toe van bijtankt tijdens het koken. Is dat echt wel nodig? Geniet je daar echt van? Je hoeft de wijn niet te laten staan, maar kies een goede wijn die perfect past bij het eten dat je klaarmaakt. Geniet van die culinaire synergie. Drink die wijn niet, maar degusteer hem. Kies er bewust voor.’

'Geef gasten de kans om gezond te smullen. Zet rauwe groentjes met guacamole of hummus als dip op tafel. Veel gezonder en minstens zo lekker.'

– Michaël Sels

‍Verandering van spijs (en drank)

Verandering van spijs doet eten. En dat mag je soms letterlijk nemen. ‘Variatie doet experimenteren. Daar kun je als gastheer of -vrouw handig op inspelen. Geef je gasten de kans om een gezonde keuze te maken. Bied bijvoorbeeld niet enkel chips of gefrituurde hapjes aan, maar zet ook rauwe groentjes met een gezonde dip zoals guacamole of hummus op tafel. Veel gezonder, én nog steeds erg smakelijk. Hetzelfde geldt voor de begeleidende dranken. Huisgemaakte ijsthee, waterkefir, een alcoholvrij biertje, gewone cava ... Een gevarieerd aanbod dus. Waterkefir is een verfrissend drankje gemaakt van water, suiker en kefirkorrels, een combinatie van bacteriën en gisten die zorgen voor de fermentatie. Door deze gezonde opties aan te bieden, geef je je gasten de kans om eens iets nieuws te proberen. Je zult zien! Ze zullen er sneller toe geneigd zijn.

Iedereen kan een verschil maken

En zo gaat de bal aan het rollen. Want het leuke is: iederéén kan een verschil maken. ‘Als je de tafel dekt voor gasten, zorg er dan zeker voor dat je ook waterglazen voorziet en karaffen of flessen water op tafel zet. Organiseer je een event? Serveer gerust nog pintjes, maar ook originele niet-alcoholische dranken. Breid de bierkaart van je sportkantine uit met toffe alcoholvrije bieren. Bied op recepties eens iets anders aan dan cava en fruitsap. Er zijn zo veel toffe dingen om te serveren. Geef mensen de kans om eens iets anders te proberen.’

‍Dat roken de kans op (long)kanker verhoogt, weet zowat iedereen. Maar dat ook alcohol het risico op allerlei types kanker doet toenemen, blijft voor velen een blinde vlek.  Zo weten acht op de tien Vlamingen niet dat er een link is tussen alcohol en borstkanker. Nochtans wordt 7 % van alle gevallen erdoor veroorzaakt. Maar hoe werkt dat nu precies? We klopten aan bij professor medische oncologie Hannelore Denys (UZ Gent), die gespecialiseerd is in borstkanker.

‘Bij het ontstaan van borstkanker spelen - net als bij andere types kanker - meerdere risicofactoren mee’, legt professor Denys uit. ‘Aan de meeste kun je niets veranderen: vrouw zijn, ouder worden, je genetisch materiaal, de leeftijd waarop je je eerste menstruatie kreeg, de leeftijd waarop je menopauze begon…’  

Acht op de tien Vlamingen weet niet dat er link is tussen alcohol en borstkanker

‘Maar er spelen ook risicofactoren mee die je wél in de hand hebt. Sporten en gezonde voeding hebben bijvoorbeeld een positieve invloed, terwijl overgewicht en roken een negatief effect hebben.’

7 % van borstkankers veroorzaakt door alcohol

Ook alcohol is een belangrijke negatieve factor, zo blijkt uit onderzoek. ‘Van alle borstkankers wordt 7 procent veroorzaakt door alcohol. Dat blijkt uit epidemiologische studies: op bevolkingsniveau merken onderzoekers dat er bij de groep die veel alcohol drinkt meer borstkanker voorkomt dan gemiddeld. Bovendien geldt: hoe meer alcohol je drinkt, hoe groter het risico. Bij één glas per dag stijgt je relatieve risico* op borstkanker al met bijna 10 procent, als je meer glazen per dag drinkt zelfs met 20 procent.’

*Hoeveel groter of kleiner een risico wordt door een bepaalde factor, zoals alcohol. Het is geen persoonlijke voorspelling.

Vanwaar komt de link tussen alcohol en borstkanker?

De alcohol die we drinken, wordt in ons lichaam afgebroken tot acetaldehyde. Deze toxische stof kan schade veroorzaken aan je DNA en bovendien reparaties aan het DNA belemmeren. Dat kan vervolgens leiden tot afwijkende celdelingen, wat dan weer de kans op kanker verhoogt.   

Alcohol veroorzaakt vooral kankers in het spijsverteringsstelsel, zoals de mond- en keelholte en de slokdarm. Dat is logisch, legt professor Denys uit. ‘De alcohol, die al deels wordt afgebroken door het speeksel, komt daar rechtstreeks in contact met de cellen in de slijmvliezen die zich in onze mond, keel of slokdarm bevinden. De acetaldehyde kan er dus makkelijk schade veroorzaken. Maar deze giftige stof komt ook in je bloed terecht, waardoor elders afwijkingen kunnen ontstaan. Het kan dus ook leiden tot andere kankers zoals borstkanker.’

‘Voor vrouwen ouder dan vijftig is het nog belangrijker om wat vaker te genieten van een alcoholvrij drankje’

- Hannelore Denys, professor medische oncologie, UZ Gent

Alcohol beïnvloedt hormonen en ontstekingen

Maar er spelen nog meer factoren mee, vertelt professor Denys. ‘Door alcohol te drinken, kunnen veranderingen ontstaan in je hormoonhuishouding. De hoeveelheid oestrogeen in je bloed kan bijvoorbeeld stijgen, en dat hormoon heeft een impact op het ontstaan van borstkanker. Bovendien bevat een glas wijn, bier of sterkedrank veel calorieën, waardoor de kans op overgewicht toeneemt. Ook dat vergroot het risico op borstkanker, zeker in de menopauze. En tot slot kan alcohol bijdragen aan “inflammatie” of ontstekingen in het lichaam, wat ook weer het risico op kanker vergroot.’

Voor sommige mensen, die al bepaalde risicofactoren hebben, is het belangrijk om extra op te letten met alcohol. ‘Vrouwen ouder dan vijftig hebben een verhoogd risico op borstkanker. Voor hen is het nog belangrijker om wat vaker te genieten van een alcoholvrij drankje. En om voldoende te bewegen en niet te roken uiteraard.’  

En wat als je in het verleden - tijdens je studententijd bijvoorbeeld - veel bier en wijn naar binnen hebt gegoten? ‘Daar hoef je je niet schuldig over te voelen zoveel jaar later’, sust professor Denys. ‘Want het loont altijd nog de moeite om over te schakelen op je 0,0-favorieten. Net zoals het op elke leeftijd nog slim is om te stoppen met roken, meer te bewegen of gezonder te eten.’

Na borstkanker

Ook voor wie al borstkanker heeft gehad, is het zeker een goed idee om minder alcohol te consumeren, benadrukt professor Denys. ‘Door de hormoontherapie kun je last krijgen van typische klachten, zoals een slechte nachtrust, opvliegers, stemmingsstoornissen en vermoeidheid. Door alcohol te drinken, versterk je die klachten nog. En bovendien verhoogt zo ook de kans op herval.’  

‘Ik verbied mijn patiënten nooit om alcohol te drinken, mensen met de vinger wijzen werkt contraproductief'

- Hannelore Denys, professor medische oncologie, UZ Gent

‍

Ook voor vrouwen in de menopauze zullen klachten als opvliegers en minder slaap bekend in de oren klinken. ‘Een gezonde levensstijl is ook voor hen een absolute aanrader. Maar eigenlijk geldt dat voor iedereen: als je een lekkere mocktail of gemberthee bestelt, zul je je frisser voelen en beter slapen. Alleen maar voordelen!’  

Vanaf het eerste glas

In tegenstelling tot wat velen denken, bestaat er geen ‘veilige’ of ‘gezonde’ hoeveelheid alcohol. Vanaf één glas per dag verhoogt je risico op borstkanker. Helemaal niets drinken, is dus de beste manier om het risico te beperken. Toch ligt de huidige gezondheidsrichtlijn in België op maximaal 10 standaardglazen alcohol per week. ‘Dat zou best wat strenger mogen’, vindt professor Denys. ‘Al zal ik mijn patiënten nooit verbieden om alcohol te drinken, want mensen met de vinger wijzen werkt alleen maar contraproductief. Ik zal hen altijd uitleggen wat de risico’s zijn en aanraden om hun alcoholgebruik te beperken.’

‘Maximaal 10 standaardglazen alcohol per week? Die Belgische richtlijn zou best wat lager mogen'

- Hannelore Denys, professor medische oncologie, UZ Gent

Lekkere mocktail met munt of gember

Gelukkig zijn de tijden wel veranderd, vindt professor Denys. ‘Heel wat mensen springen vandaag al voorzichtiger om met alcohol dan pakweg twintig jaar geleden. We worden ons met z’n allen meer bewust van de nadelen en risico’s, waardoor de mentaliteit stilaan verandert. Al is niemand perfect, we blijven allemaal mensen. Ook ik drink af en toe nog wel eens een glaasje wijn, op restaurant bijvoorbeeld. Maar wat me écht vrolijk maakt, zijn de momenten waarop ik tijdens een receptie of feest een plateau met mocktails zie passeren. Zo’n prachtig glaasje, versierd met wat munt of gember, is veel aanlokkelijker dan plat water én een stuk gezonder dan een glas cava of wijn.’

‍

{{tip}}

Je dendert over de kasseien tussen Parijs en Roubaix. Elke vezel in je lichaam schreeuwt om genade. En toch geef je niet op. Alles voor de ontlading aan de finish. Bert De Backer, ex-wielrenner en gezicht van Sporza, deed het maar liefst elf keer. Daarnaast geniet hij van de bourgondische geneugten van het leven. Wist je trouwens dat Bert ook twee keer peter was van de Col op tegen Kanker, een fietsevent dat geld inzamelt voor kankeronderzoek? Vandaag zet hij z’n schouders onder De Nieuwe Levensgenieter. Want ook aan het voorkomen van de ziekte wil hij zijn steentje bijdragen.

{{tip}}

Abdijbier onder wielrenners

Toegegeven: de balans vinden tussen jezelf af en toe laten gaan en luisteren naar je lichaam is niet gemakkelijk. Ook niet voor Bert. Hij herinnert zich hoe hij in zijn vroege jaren als profwielrenner ontspanning zocht: ‘Ik dronk toen nog geregeld een abdijbier op de vooravond van de Ronde van Vlaanderen of Parijs-Roubaix. In een bar, samen met de ploegmaats, op ons gemak, na het avondeten wat bijpraten. Een relaxte avond als voorbereiding op een stevige dag in het zadel.’

‘Dat was in het begin van mijn carrière niet abnormaal. Maar gaandeweg besefte ik dat dat bier - en dan vooral de alcohol die erin zit - nefast is voor je nachtrust. Tuurlijk mag je als topsporter ook eens een pintje drinken, maar je doet het dan beter op een ander moment. Ook als maatschappij hebben we de voorbije tien, vijftien jaar ontdekt dat alcohol schadelijker is dan we dachten, toch? Dat de impact van alcohol groter is? Het doet ons nadenken over onze gewoontes.’

Zorg dragen voor je lijf

‘Weet je,’ steekt Bert van wal, ‘we hebben veel zelf in handen. Daar geloof ik keihard in, ook al tijdens mijn carrière als topsporter. Ik greep en hield controle over mijn eigen daden, om mezelf een zo fit mogelijk lichaam te geven. Zonder daarin de extremen op te zoeken. Dat had ik kunnen doen, maar dan zou ik het minder lang hebben volgehouden. En vandaag doe ik dat nog altijd, in het dagelijkse leven: bewust en zonder overdrijven gezonde keuzes maken in het leven en daarvan genieten.’

'Ook nu ik geen topsporter meer ben, blijf ik me verzorgen. Meer kans op een gezonde oude dag met minder kwaaltjes. Misschien nog belangrijker dan sportieve overwinningen.'

– Bert De Backer

Ook als je geen competitiesport doet, is het belangrijk om je gewoontes onder de loep te nemen, gelooft Bert. ‘Ook mensen met pakweg een kantoorjob wens ik een fit, gezond lichaam toe. Ook dan is het goed om stil te staan bij de keuzes die je maakt (in minder extreme mate, natuurlijk) en om je lijf te verzorgen. Het geeft energie, het is leuk. En je maakt meer kans op een gezonde oude dag met minder kwaaltjes. Wat misschien wel nog een belangrijkere drijfveer is dan sportieve overwinningen (lacht).’

Groenten zonder morren

‘Of het nu gaat over minder alcohol drinken, vaker bewegen of meer groenten eten, elke gewoontevorming vraagt tijd. De ene heeft er een jaar voor nodig, de andere vijf jaar. En dat is oké. Ik wil met De Nieuwe Levensgenieter mensen informeren en helpen om kleine stapjes te zetten. Alleen al door zelf te tonen hoe het kan. En het werkt: thuis eten m’n kinderen zonder morren hun groenten op. Ofwel heb ik ongelooflijk veel geluk, ofwel geef ik onbewust het goede voorbeeld (lacht). Niet forceren dus. Als iemand meedoet met De Nieuwe Levensgenieter en dat in de praktijk brengt door voortaan één weekend per maand niet te drinken, ben ik ook al blij.’

{{newsletter}}

‘Maar begin ergens en geloof me: je krijgt er veel voor terug. Ik ben 13 jaar lang professioneel met mijn lichaam bezig geweest. Ik weet wat je terugkrijgt als je je lichaam goed verzorgt. En omgekeerd: als je ’s avonds alcohol drinkt, weet ik hoe dat de volgende dag voelt. Dus ja, ik drink nog wel eens bier, zeker als de terrasjes lonken. Maar nooit zomaar uit gewoonte terwijl ik televisie kijk.’

En welke haalbare, gezonde aanraders heeft Bert voor op dat terras in plaats van de bitterballen en aanverwanten? ‘Ik kies graag voor wortelstaafjes met hummus als aperitiefhapje.’ En als tussendoortje? ‘Dan neem ik een vanillekwarkje met granola. Of verse fruitsla.’ Tot zover het goede nieuws, want op gebied van zoetigheid zoekt Bert nog volop naar zijn balans. ‘Snoep, chocolade, koeken. Daar grijp ik nog te snel naar en kan ik nog veel winst uithalen.’

Waar kun jij winst behalen?

Het valt op hoe Bert ernaar kijkt: ‘Ik kan er nog winst uithalen.’ Niet: ‘Het is slecht’, wél: ‘Het kan beter.’ Niet focussen op wat je niet mag doen, wel op wat je wint door bepaalde keuzes te maken.

'Ja, er ligt een taak voor de overheid. Maar je kan ook veel zelf beslissen en veranderen. Ik geloof hard in wat je als mens gedaan kunt krijgen.'

– Bert De Backer

‘Ik geloof enorm hard in wat je zelf als mens gedaan kunt krijgen. Je kunt veel zelf beslissen en veranderen. Natuurlijk helpt het als we het allemaal samendoen, dat klopt. Iedereen moet ook juist geïnformeerd worden over wat gezond en schadelijk is. Daar kan de overheid veel bij helpen. Dat moet ze doen. Maar als ik geloofde dat de overheid alles kan sturen, was ik politicus geworden. Doe dingen niet alleen omdat iemand jou ervoor beloont. Doe ze omdat het je iets oplevert, omdat je het zelf wilt.’

Inzicht en actie

En hoe je dan concreet tot actie overgaat? Wel, wat als je er nu eens een leuke competitie van maakte? Want wat had je verwacht van een voormalige topsporter? Berts tip: ‘Spreek bijvoorbeeld af met je maten af dat je tweemaal per week gaat sporten. Doe je dat effectief? Dan krijg je een punt. Doe je het niet? Geen punten. Op het einde van de ‘wedstrijd’ betaalt diegene met de minste punten een etentje. Soms heb je die lichte dwang in het leven nodig, en ook dan kan je op vrienden rekenen (lacht).’

Nu, natuurlijk, die maten zijn niet altijd in de buurt. ‘Het is trouwens oké als je pralines en alcohol in huis hebt. Maar dan kun je jezelf ook belazeren! Als je merkt dat je ’s avonds niet één, maar twee of drie pralines eet of pintjes drinkt, koop dan een kleiner doosje en zet er dan maar eentje fris. En geniet ervan als je het neemt.'

‘En nogmaals: dwing jezelf niet om alles van de ene dag op de andere te veranderen. Met kleine stapjes kom je tot grote resultaten. Zeker samen met je maten en familie. Motiveer elkaar. En genieten als je samen iets drinkt, natuurlijk! Het is geen kwestie van alles of niets.’

‍Van pinten drinken als een zelfverklaarde hobby naar een vurige verkoper van alcoholvrije dranken. Het leven van sommelier Alexander De Beck, geboren en getogen in een horecafamilie, heeft een interessante bocht genomen. Hij is de geknipte persoon voor dranktips om jouw diner compleet te maken.

De Beck: 'Een aantal jaar geleden ben ik gestart als wijnsommelier. Al snel kreeg ik meer en meer vraag naar alcoholvrije dranken. Toen was er nog niet zo veel op de markt als nu. Mijn vrouw was tegelijkertijd zwanger van een tweede kindje. Dus ben ik samen met een testpanel beginnen zoeken en proeven. Zo is dat hobbyproject helemaal uit de hand gelopen. (lacht)'

{{tip}}

Tegenwoordig is het gewoon lekker

De Beck: 'Nu het eindejaar nadert, krijg ik veel vragen. Persoonlijk en via mijn Instagram. Mensen zijn wel mee dat het zonder alcohol kan, maar ze willen de goede suggesties. Want alcoholvrije dranken zijn soms prijzig, dat klopt. Zeker de Belgische topmerken. Maar dat heeft te maken met de productie en de afzetmarkt. Enorm groot is die business nog niet, in vergelijking met de alcoholproducenten. De kosten zijn dus hoog. Hoe meer succes ze krijgen, hoe interessanter het wellicht wordt. En wees gerust: ook als de drank alcoholvrij is, ga je met een ongelofelijk goed gevoel van tafel. Die fles zal leeg zijn. En de ochtend na die leuke avond, voel je je nog steeds goed. (lacht)'

'Als de drank alcoholvrij is, ga je met een goed gevoel van tafel. En dat blijft ook de ochtend nadien'

- Alexander De Beck, sommelier

'Vroeger was het soms te zoet of te plat. Kinderchampagne, bij wijze van spreken. Maar dat is nu compleet veranderd. Het is gewoon lekker. En het wordt nog interessanter. Want ook de bekende wijnproducenten kiezen meer en meer voor alcoholvrije dranken van hun eigen sap. Hetzelfde verhaal bij de bieren trouwens. De methodes en grondstoffen om smaakvol te brouwen staan steeds beter op punt. Bijna iedere brouwerij heeft intussen een alcoholvrije - of max 0.5% - variant of is er een aan het ontwikkelen.'

‍

‍

Woordje uitleg is soms nodig

De Beck: 'Zelf importeer ik Europese producten die vaak niet zomaar in de supermarkt liggen. Die exclusiviteit is een belangrijk onderscheid voor horeca-uitbaters. Maar dat neemt natuurlijk niet weg dat veel dranken ook verkocht worden in speciaalzaken. Mijn streefdoel is om alles breder verkrijgbaar te maken. Ik heb ook liever dat er een verkoper bij is om een woordje uitleg te geven. Veel van deze producten zijn ideaal om te combineren bij een maaltijd. Maar je moet er wat van kennen om het overtuigend aan de man of vrouw te brengen. De smaakbeleving staat altijd centraal. De uitdaging is om een drank te vinden die lekker is op zichzelf én in combinatie met een maaltijd. Daarom alvast deze tips!'

'De uitdaging? Een drank die op zichzelf lekker is én bij een maaltijd'

- Alexander De Beck, sommelier

‍

Aperitief met pit, bubbels of kruidige twist

De Beck: 'Ga voor een alcoholvrije schuimwijn. Die scoren altijd. Dat merk ik nu ook dit jaar weer in de bestellingen op mijn webshop (lacht). Of meer botanische drankjes, doordrenkt met alles wat op planten is gebaseerd. Kruiden, specerijen, bloemen of fruit. Noem maar op. Dat geeft een unieke smaak. Maar pas op, vermijd té zoete dranken. Die remmen de eetlust wat af en nodigen dus minder uit om aan tafel te gaan.'

Rish - Petnat

• Belgische alcoholvrije natuurlijk bruisende wijn met een licht bubbelend effect.

• Een elegante rosé voor wie iets nieuws wil proberen.

• Gemaakt van natuurlijke ingrediënten met een volle, niet-zoete smaak.

Oddbird - Blanc de Blancs

• Alcoholvrije schuimwijn met verfijnde smaken.

• Ideaal om het eindejaar feestelijk in te luiden.

• Populair alternatief voor mousserende wijn, favoriet onder de witte schuimwijnen.

Botan - Wakataya

• Uniek en Belgisch, met shizo en pomelo. Licht gerookt.

• Pittige botanische aroma’s.

• Geschikt voor wie een kruidige twist zoekt in het aperitiefmoment.

‍

Foodpairen als een pro

De Beck: 'Witte wijn bij vis, rode wijn bij vlees of groenten. Dat blijft ook bij de alcoholvrije versies overeind. Een goede alcoholvrije wijn wordt gemaakt door middel van vacuümdestillatie. De wijn zit in een grot vat, wordt vacuümgetrokken en opgewarmd om de alcohol te verwijderen. Bij meer commerciële producenten gebeurt dat vaak bij te hoge temperaturen, wat leidt tot verlies van smaak en geur. Kwaliteitsmerken voeren het proces uit onder 30 graden Celsius. Een soort mythische grens. Als die vacuümdestillatie goed verloopt, moet er geen extra suiker of zuur toegevoegd worden. Drink je trouwens liever een biertje bij je hoofdgerecht, dan kan dat even goed een verrassend alternatief zijn.'

Oddbird - Low Intervention N°2

• Witte natuurwijn uit de Elzas.

• Volle, romige wijn met frisse zuren.

• Ideaal bij visgerechten met roomsaus.

Feral - N°3 Feral Rood

• Lactofermentatie (omzetting van suikers in melkzuur) van bietensap met een maceratie van zwarte peper, tijm en wilde bosbes

• Krachtige smaakbom

• Ideaal bij stoofpotjes, wild of gerookte groenten

GOD (Good Old Days)

• Belgisch bier, hoppige IPA.

• Zacht zuurtje.

• Verrassend alternatief voor wijn bij vis.
  ‍

‍

Bij het dessert: niet te zoet

De Beck: 'Zoete smaken blijven moeilijk voor alcoholvrije dranken. Die zijn toch nog vaak te chemisch. Gelukkig zijn er meer dan genoeg andere pistes. Zo kan je eigenlijk gewoon teruggrijpen naar een schuimwijn, zoals bij het aperitief. Dat is zeker even verfrissend.'

Opius - Nigredo

• Een rijk en soepel elixer, dat in de neus diepe aroma's van karamel en Franse eik onthult, gevolgd door tonen van gebrande koffie.

• Combineert uitstekend met chocoladedesserts of als digestief bij een kop koffie.

• Tip: een schijfje appelsien geeft je dessert een fijn bittertje.

Rebels - Malt Blend

• Voor een alcoholvrije Irish Coffee.

‍

Geen smurfenglas

De Beck: 'Ten slotte nog dit: schenk de drank in hetzelfde mooie glas als dat product met alcohol. Doe je schuimwijn in een fluitglas of je spritz in een bol glas. En denk aan een limoen bij de gin-tonic, ijsblokken of wat garnituur. Zulke eenvoudige extra’s maken de beleving compleet. Mijn pa drinkt ook geen alcohol. Maar als die straks bij ons aan tafel schuift met kerst, krijgt hij toch een wijnglas voor zijn alcoholvrije wijn. Giet je drank dus alsjeblieft niet in zo’n onnozel keukenglas.'

Een keertje of wat vaker bedanken voor alcohol en even hard genieten van een restaurantbezoek? En van Het Leven? De vibe voelen zonder een pint of een glas wijn erbij? Perfect mogelijk. Vraag dat maar aan Evi Hanssen. En dat deden wij dus.

Het was op 1 januari 2020 dat Evi Hanssen het nieuwe jaar voor het eerst sinds lange tijd inzette zonder glas alcoholische bubbels. Eén jaar zou ze stoppen met het drinken van alcohol. Later werd dat anderhalf jaar. Intussen zijn we bijna vijf jaar verder en laat Evi alcohol voor onbepaalde tijd voor wat het is. ‘Ik kan iedereen geruststellen: ik doe dit uit vrije wil’, lacht ze. ‘Als ik echt zin heb om alcohol te drinken, als ik denk dat ik daar gelukkiger van zal worden, dan zal ik wel opnieuw een glas aannemen of inschenken. Alleen heb ik gemerkt dat minder alcohol drinken een grote impact heeft op het mentale en fysieke welzijn van mensen. Voorlopig voel ik me dus beter als ik geen alcohol drink, maar ik vind daarom niet dat iedereen ermee moet stoppen. Voor mezelf vind ik het gewoon een makkelijkere oplossing om het helemaal los te laten. Anders moet ik altijd de afweging maken en onderhandelen met mezelf of ik voor die gelegenheid wel of niet voor alcohol ga.’

‘Zeker op restaurant mis ik alcohol niet, net omdat het eten daar al zo lekker is’

– Evi Hanssen

‍Mis je een glas wijn of andere alcohol op die gelegenheden dan nooit?

‘Zeker op restaurant mis ik alcohol niet, net omdat het eten daar al zo lekker is. In het begin zocht ik nog naar vervanging, maar nu maakt het me niet meer zoveel uit of ik water, thee, cola of iets anders bij mijn eten drink. Ik heb gemerkt dat heel lekker eten je bijvoorbeeld ook echt een high kan bezorgen. Of een sfeer die ergens hangt, daar kan ik ook van in extase komen. Al vind ik het wel leuk om op een feestje eens lekkere alcoholvrije cava of een mocktail te drinken. Na twee glazen heb ik het dan wel weer gehad. Maar als iemand anders op zo’n moment wel alcohol wil drinken, doe gerust en geniet ervan. Mijn leven is gewoon gemakkelijker geworden sinds ik geen alcohol meer drink.’

Wat maakt jouw leven dan makkelijker zonder alcohol?

‘Het grootste voordeel is dat ik veel beter slaap. Dat hoor je van bijna iedereen die mindert of stopt met alcohol. Als mensen me zeggen dat ze slecht slapen, raad ik hen daarom altijd aan om eens een half jaar te stoppen met het drinken van alcohol. Daarnaast heb ik minder snel honger, omdat mijn bloedsuikerspiegel stabieler blijft. En ik heb meer energie en minder stress en ben dus productiever. Ook mijn immuunsysteem is sterker, waardoor ik minder snel ziek word of sneller herstel. Ik ervaar ook minder angsten. Ik heb nog wel eens een dipje, maar ik weet nu veel sneller waar het dan aan ligt. Nu ik geen alcohol meer drink, voel ik mijn lichaam en geest veel beter aan. Dat is soms confronterend, maar wel duidelijk. Het leven is helderder nu. Het is ook veel makkelijker om andere gezondere keuzes te maken, zoals elke dag gaan wandelen. Niet langer alcohol drinken, is dus bijna een shortcut voor een beter leven.’

‍

‍

Shortcut voor een beter leven

‍Je hebt het geheim voor een beter leven ontdekt?

‘Als je gezonder wil leven, maar er geen moeite voor wil doen, moet je eigenlijk maar één ingrediënt afbouwen of schrappen uit je dieet: alcohol. Ik schrik er nog altijd van hoe makkelijk dat eigenlijk is. Ik eet en drink verder alles, maar laat gewoon de alcohol staan. Het is echt niet zo ingewikkeld. Je kunt dus gewoon voor mij koken, ik kan in elk restaurant eten. En ja, als jij als smaakmaker rode wijn in je pasta doet of cocktailsaus met alcohol maakt, dan eet ik dat ook gewoon. Oké, in het begin is het even lastig om alcohol los te laten. Zie het als een vorm van liefdesverdriet, maar het wordt beter. Zoals dat altijd gaat als je iets verandert aan je levensstijl. Ik geef daarom vaak de raad om het te zien als een experiment. Stop of minder eens een jaar met het drinken van alcohol en kijk wat het met je doet. Daarna kun je altijd opnieuw beginnen.’

Reageren mensen daar positief op?

‘Sinds ik geen alcohol meer drink, vertellen mensen mij vaak spontaan hoeveel ze zelf drinken. (Lacht) Maakt mij niet uit, hoor, ze doen maar. Of ze vragen hoeveel ik dan exact dronk. In mijn theatervoorstelling vergelijk ik het met vertellen dat je op dieet bent. Dan vraagt toch ook niemand je hoeveel je dan exact weegt? Of mensen willen weten of mijn echtgenoot nog drinkt. Ja dus, en al mijn vrienden en familie ook. Zelf ben ik ook niet zo hard veranderd. De persoon die ik vandaag ben, verschilt niet zoveel van de persoon die nog alcohol dronk. Toch voel ik nog altijd aan bepaalde reacties dat mensen nu anders naar mij kijken. Daar ben ik wel van geschrokken.’

Is het daarom dat je het woord soberschaamte lanceerde?

‘Ja, ik gebruik het in mijn boek ‘Sinds ik niet meer drink’ en stuurde het daarna ook naar Van Dale Uitgevers. Geen idee of het woord het woordenboek zal halen, maar het is wel wat ik bij momenten voelde. Zeker toen ik net stopte met het drinken van alcohol. Mensen vonden het vreemd dat ik daar op eigen initiatief voor koos. In die mate zelfs dat het bijna leek alsof ik eerst een probleem met alcohol moest hebben voor ik ermee mocht stoppen. Dat is toch raar? Alsof je pas gezond zou mogen eten als je obesitas hebt. Of pas zou mogen stoppen met roken als je longkanker hebt. Ik heb dus gemerkt dat alcohol ook een verbindend effect kan hebben.’

Ook op moeilijke momenten bijvoorbeeld. Verdwijnt die verbinding dan samen met de alcohol?

‘Ik heb intussen al enkele moeilijke momenten meegemaakt zonder alcohol. Op geen enkel van die momenten heb ik me minder verbonden gevoeld met mijn omgeving. Toch blijven we alcohol zien als de grote verbinder. Omdat we worden opgevoed met het idee dat alcohol onschuldig is en er gewoon bij hoort. Bij mooi weer, bij slecht weer, bij een feestje, bij verdriet, bij geboorte, bij dood, bij een goed examen, bij een slecht examen, bij een goede werkdag, bij een slechte werkdag. Omdat er een personeelsfeest is, omdat er geen personeelsfeest is, omdat het donderdag, vrijdag, zaterdag … is. Eigenlijk is het jammer dat we alcohol zo zijn gaan misbruiken en als dagelijks medicijn zijn gaan nuttigen. Hetzelfde geldt een beetje voor taart. Taart hoort ook overal bij.’

‘We worden opgevoed met het idee dat alcohol onschuldig is en er gewoon bij hoort’

– Evi Hanssen

‍Ga je het ene dan niet gewoon vervangen door het andere? Iemand drinkt dan misschien geen alcohol, maar gaat daardoor mogelijk extra veel taart eten, en dat is ook niet gezond.

‘Klopt, maar ik zie heel veel mensen én taart eten én wijn drinken. (Lacht) Mensen spreken me bijvoorbeeld ook aan op het feit dat ik soms cola drink in de plaats van alcohol, en dat dat ook suiker bevat. Klopt ook, maar alcohol bevat net zo goed suiker. Daarnaast vind ik dat je niet alleen puur naar lichamelijke gezondheid moet kijken. Alcohol heeft ook een impact op je mentale gezondheid en die is mij ook heel dierbaar. Het gebruik van alcohol kan bijvoorbeeld stress verhogen, wat dan weer een impact heeft op je lichamelijke gezondheid. De effecten van alcohol zijn voor iedereen anders - de één wordt emotioneel of verliefd, de ander opstandig of agressief - maar veel mensen voelen zich achteraf niet zo goed bij hun eigen gedrag. Dat is jammer. Dus, van een stuk taart slaap ik ‘s nachts niet veel slechter. En voel ik me de dagen erna niet down. Van twee wijntjes wel. Zodra je dat doorhebt, kun je ook bewuster omgaan met alcohol.’

Probeer je dat ook mee te geven aan je kinderen?

‘Ik maak me geen illusies: mijn kinderen gaan ooit dronken zijn en een kater hebben. Wat ik hen wel probeer mee te geven, is om eerst te leren om zich te amuseren zonder alcohol. Om op de tafels te dansen zonder dat daar een roes voor nodig is. Om mensen te versieren, zonder dat ze daarvoor moeten indrinken. Zodat ze alcohol leren zien als een extraatje. Vandaag is alcohol geen extraatje in ons leven, maar de basis. Een feestje start pas als er alcohol is. Dat was voor mij vroeger niet anders. Ik had nooit geleerd om mij te amuseren zonder alcohol. Dus probeer ik mijn kinderen te leren genieten zonder die roes. Zij zien ook dat ik nog altijd heel vrolijk en zot kan doen. Verder moeten ze hun eigen keuzes maken, zeker als ze wat ouder zijn. Ik vind dat elke volwassene het recht heeft om in zijn lichaam te gieten wat hij wil. Zolang hij anderen niet schaadt. Alleen moet je wel de juiste informatie krijgen over hoe schadelijk alcohol kan zijn. Zodat iedereen bewust kan beslissen wat hij wel of niet wil doen. Er zijn nu eenmaal een heleboel kankers gelinkt aan alcohol.’

'Ik vind dat elke volwassene het recht heeft om in zijn lichaam te gieten wat hij wil. Zolang hij anderen niet schaadt. Alleen moet je wel de juiste informatie krijgen over hoe schadelijk alcohol kan zijn'

- Evi Hanssen

‍Bij een controle naar afwijkende cellen vroeg de oncoloog jou ook hoeveel alcohol je dronk.

‘Mijn gynaecologe toonde me een tabel met daarop de invloed van alcohol op vrouwen vanaf 35 jaar. En hoe de kans op kanker dan stijgt als je alcohol drinkt. Alleen toonde ze mij die tabel pas toen ze hoorde dat ik niet langer alcohol dronk. Toen ik haar vroeg waarom, antwoordde ze dat ik er toen pas klaar voor was. Deelt ze die cijfers in een andere context, dan is ze de sfeerverpester. Ik kan me daar wel iets bij voorstellen. Toen ik zelf nog dronk, wilde ik ook niet dat alcohol me werd afgenomen. Ik herinner me bijvoorbeeld een gesprek dat ik op mijn zestiende had met mijn beste vriendin. We hoopten dat we nooit een drankprobleem zouden ontwikkelen, want dan zouden we nooit meer mogen drinken. Dat ik er nu zelf voor kies om geen alcohol meer te drinken, is dus best grappig.’

‍

{{newsletter}}

Hoe pakken nieuwe levensgenieters het zoals aan? Vandaag laten we Christel aan het woord. Tijdens haar studentenjaren ging ze nog iedere dag op café. Vandaag doet ze het helemaal anders. Bewuster. 'Hoe minder ik drink, hoe minder ik het nog wil.'

‍Eerst en vooral: wat betekent van het leven genieten voor jou?

Christel: 'Dat kan van alles zijn. Sporten, tijd doorbrengen met mijn gezin en familie, met de hond gaan wandelen in het fort, terrasje in de zomerbar. Gisteren zijn we toevallig nog naar de wellness geweest. Die gsm eens weg leggen en niet naar de klok kijken. Dat doet altijd deugd. De volgende afspraak is al vastgelegd! Dan maken we er meteen een weekendje van. Dat wordt de perfecte mix: een dag fietsen in Limburg en een dag in de wellness. Mijn dochter luistert mee en kijkt alsof ze zeker mee wil. Zij wist er nog niet van (lacht).'

Ben je ook een níeuwe levensgenieter?

Christel: 'Onbewust al een tijdje, denk ik. Tof initiatief trouwens, luchtig en haalbaar, dat helpt. Want preventie is misschien niet zo hip, maar wel belangrijk. Het wordt onderschat als je het grote plaatje bekijkt.'

'Het luchtig en haalbaar houden, dat werkt'

- Christel van Gastel

De Nieuwe Levensgenieter wil onder andere aandacht vestigen op alcohol. Hoe ga jij daarmee om?

Christel: 'Ik wil mezelf geen limieten opleggen. Regeltjes zoals een maand lang Tournée Minérale volgen of enkel alcohol in het weekend, zouden niet werken. Want als het dan eens niet lukt, voel ik mij schuldig. En wordt het een jojo van afwisselende periodes. Met of zonder succes. Niet motiverend. Dus gemiddeld drink ik nu ongeveer 1 glas per week, denk ik. Maar bij sommige gelegenheden zoals een trouwfeest is het meer.'

'Maar: ik denk er ondertussen wel véél meer bij na. Is het sop de kool waard? De kater, het slechte slapen, de moeizame dag nadien ...'

Ijzertekort

Christel: 'Het is niet zo dat ik per se minder wil drinken. Maar spontaan is dat toch gekanteld. Vroeger was ik vrij sportief. Na mijn zwangerschap was dat sowieso wat minder. Maar eigenlijk voelde ik mij tot twee jaar nadien vrij lamlendig, zonder dat ik het echt doorhad. En zonder dat ik echt ziek was.'

'Toen bleek dat ik al die tijd rondliep met een ijzertekort. Dan besefte ik: oei, ik ben twee jaar helemaal niet fit geweest. Enkele ijzerbaxters later, voelde ik mij véél beter. Dat fittere gevoel wil ik niet meer loslaten. Dus drink ik nu ook minder.'

'En hoe minder ik drink, hoe minder ik het nog wil. Want op den duur voel je dat ene glas ook veel harder natuurlijk. Dus het is een beetje een cirkel waar je vanzelf in geraakt.'

Minder drinken is nu meer aanvaard

En hoe ging het vóór die kanteling?

Christel: 'Toen ik studeerde, heb ik veel alcohol gedronken. Ik zat in een studentenvereniging. Wij gingen iedere avond met een hoop volk op stap. Dat hoorde er gewoon bij. Best stevig. Doe je dat nuchter, dan is het wellicht een heel andere ervaring. En misschien helemaal niet zo tof. Toen was het de tijd van mijn leven.'

'Ik heb nog heel veel contact met die vrienden van de studentenvereniging. Je ziet hoe verschillend ze omgaan met alcohol. Sommigen blijven drinken, anderen doen het veel minder. En er zijn er die het echt moesten verbannen. Omdat ze het er moeilijk mee hadden. Dat is zeker geen taboe. Iedereen gaat zijn eigen weg en ze zijn allemaal goed. Want zoals toen zal het nooit meer zijn. Minder drinken is nu veel meer aanvaard.'

'Ik drink enkel nog alcohol als ik er zelf zin in heb. Niet omdat mensen het aanbieden' 

- Christel van Gastel

'Soms ga je op café en bestelt iedereen een pintje. Als ik dan niet meedoe, voel ik mij de ongezellige. Alsof ik verantwoordelijk ben voor de sfeer, op basis van een glas alcohol. Dat is ook zo als er bij een etentje een fles opengaat. Er is dan toch soms een verwachting die je niet kan invullen. Dus ja, ik heb daar nog aan toegegeven. En dan had ik er spijt van natuurlijk.'

'Ik ben ondertussen wel gegroeid in neen zeggen. Want dat glas was niet voor mij, maar voor een ander. Dat is helemaal triestig. Ik weet nu: het ligt niet aan mij, maar aan de verwachtingen. En ik drink enkel iets als ik het zelf wil, niet omdat mensen het aanbieden.'

Eerder zei je: als je een glas wijn of cava wil drinken, doe je dat gewoon. Heb je andere guilty pleasures?

Christel: 'Een hamburger van op de markt! Zo een met ajuinen en saus. Mijn vriendin wordt daar gek van, vooral van het uur waarop ik er soms al voor ga (lacht). Als we om 10 uur ‘s ochtends over de zaterdagmarkt wandelen, is het soms al prijs.'

'Spreken over "alternatieven" of "vervangers" vind ik geen goed idee. Alsof je iets verliest'

- Christel van Gastel

‍Hoe laat je je dochter gezond opgroeien?

Christel: 'Fruitjes in de zetel, onze traditie na school. En ze eet met ons mee hé. Dus dat is al vrij gezond, denk ik. Uiteraard krijgt ze af en toe een ijsje of donut. Maar we hebben wel wat kleine, goede gewoontes. Als ik zelf pizza maak bijvoorbeeld, is het met volkoren deeg. Zelfde moeite, even lekker en toch iets voedzamer. Of als we spaghetti maken, vervang ik een deel van het vlees door linzen en rode bonen. En superveel groenten in de saus, zuinig met de kaas. We kopen standaard bruin brood. Sandwiches eerder als uitzondering. Maar we zijn geen vegetariërs of strikt met wat dan ook.'

'Hoe Aline later omgaat met alcohol, daar kan ik gezien mijn geschiedenis moeilijk hard tegenin gaan. Misschien werkt dat wel averechts. Ik wil haar vooral goed informeren en hoop dat ze dan de juiste beslissingen neemt. Al denk ik dat er wel echt een shift is bij jongere generaties. En meer keuze.'

Tot slot: wat is jouw ultieme tip voor wie minder wil drinken?

Christel: 'Ga eens naar een grotere drankenhandel en laat je verrassen door het groeiende alcoholvrije aanbod! En stop met te spreken over alternatieven of vervangers. Dan vind ik het eigenlijk al gedoemd om te mislukken. Alsof je iets tekortkomt, iets verliest. Is het eigenlijk belangrijk dat het smaakt zoals het origineel? Zeg gewoon wat je lekker vindt!'

Wat een bezige bij, die Karine Claassen. Een van de rijzende televisiemakers bij VRT. Niet bang om moeilijke onderwerpen aan te pakken. Niet in haar tv-programma’s en ook niet hier. En dan ook nog eens een jonge mama, die dus niet snel ‘ja’ zegt als iemand haar vraagt om nog wat meer tijd op te offeren voor een goed doel. Tenzij voor De Nieuwe Levensgenieter. Waarom trekt ze maar al te graag deze beweging mee op gang?

‘Omdat jullie de ballen hebben om voluit te gaan voor het thema waarvoor jullie gaan. Dat is niet evident.’ Wat haar aanspreekt, is de positieve aanpak. ‘Ik wil niet juf Karine zijn die zwaaiend met het vingertje verkondigt dat alcohol en taart slecht zijn, no way. Want ik ben zelf op-en-top bourgondiër. Dat is letterlijk wat ik al heel m’n leven het allerliefste doe: goede restaurants zoeken, goed gaan eten, genieten van culinaire hoogstandjes.’

{{tip}}

Glaasje wijn om te ontspannen

‘Ik ben een jonge mama. Ik heb een kick-ass job. Voor je het weet, zit je in een ratrace en is het bijna een gewoonte om te ontstressen met af en toe een glaasje wijn, bijvoorbeeld bij het eten. Terwijl dat niet moet. Het hoeft niet. En dus stelde ik mezelf de vraag: “Karine, schenk jij nu een glas wijn uit om te kunnen ontspannen?” Het antwoord was - om heel eerlijk te zijn - “ja”. Iets waarin waarschijnlijk veel mensen zich herkennen.’

'Voor je het weet, zit je in een ratrace en is het bijna een gewoonte om te ontstressen met wijn'

– Karine Claassen

‘Sinds dat aha-moment consumeer ik alcohol veel bewuster. Niet alleen omdat het de kans op kanker verhoogt. Maar ook omdat het de kwaliteit van mijn dagelijks leven gewoon enorm verbetert.’ Als mama van een kleuter betekent dat voor Karine vooral: beter slapen! ‘Eén glas had al gevolgen voor mijn slaapkwaliteit. Toen ik pas mama was, sliep ik drie jaar zeer weinig. Vreselijk! Nu slaap ik veel beter, en dat wil ik zo houden.’

‍Ben je zwanger misschien?

Bewuster met alcohol omgaan bracht Karine ook tot andere inzichten. ‘Alcohol verbindt mensen. Eten, drinken, aan tafel zitten. Dat is ingebakken in onze Vlaamse cultuur. En het is waar. Maar ik realiseerde me dat ik geen bier of wijn nodig heb om te verbinden met anderen. Het kan ook zonder/anders.’  

Alleen, alcohol is stevig ingebakken in onze sociale rituelen. Zeer stevig. ‘Ik denk dat heel veel mensen, ikzelf ook, alcohol drinken uit gewoonte of om sociaal wenselijk gedrag te vertonen. Je gaat naar een feestje, je wordt er hartelijk ontvangen, er staat een plateau klaar met glazen champagne of wijn. Zelfs als je eigenlijk geen zin in alcohol hebt, neem je ongetwijfeld, negen kansen op tien, toch een glaasje. Voordat je het weet, sta je te nippen.’

Het voelt bijna vreemd om een glaasje af te wijzen. ‘Terwijl het helemaal oké is om te zeggen: “Nee, dank u.” En als je erbij stilstaat, is het echt zot dat je je daarvoor moet verontschuldigen. “Waarom drink je niet? Allez, zeg. Pak een keer een glaasje. Ben je zwanger misschien?” Dan denk ik stiekem: “ben ik alleen maar tof als ik gedronken heb, of wa?” Zonder alcohol kun je toch ook mooie gesprekken voeren en je amuseren? Achteraf slaap je goed en sta je op zonder kater.’

‍Gooi alle geuren, kleuren en smaken in de (fruit)schaal

Is bewust leven niet ultrasaai? ‘Totaal niet! Het betekent niet dat je geen plezier meer kunt hebben hé’, benadrukt Karine. ‘Het gaat hem erom een balans te vinden: gezonde keuzes maken zonder het gevoel te hebben dat je iets opoffert.’ Karine vergelijkt het met afvallen. ‘Je wil een paar kilo’s kwijt, en dus ga je op dieet. Sommige mensen, zoals ik vroeger, denken dan dat ze alleen maar sla mogen eten. Maar dat hou je niet vol.’

In plaats van je te beperken tot louter konijnenvoer vreten, pleit Karine voor een gezonde én bourgondische aanpak. ‘Inspireer jezelf. Zet bijvoorbeeld al eens een volle fruitschaal op tafel met een variatie van geuren, kleuren en smaken. Een plezier om naar te kijken en om op te eten. Met zo van die kleine stapjes, beland je snel in een positieve vicieuze cirkel.’

{{newsletter}}

Nieuwe alcoholvrije dranken proeven

Ongedwongen ontdekken dus. ‘Om uit die gewoonte te breken omdat je het wilt, niet omdat het moet. Er zijn al genoeg dingen die moeten. Je moet opstaan op dat uur. Je moet in de file staan. Je moet naar je werk. Je moet dat. Je moet dit.’  

Net zoals Karine al heel haar (volwassen) leven goede restaurantjes zoekt, experimenteert ze vandaag ook graag met verschillende alcoholvrije drankjes. ‘Je hebt er tegenwoordig zo veel om eens uit te proberen. En valt het tegen? Volgende keer kies je gewoon iets anders, toch? Keuze te over.’

'Ik drink af en toe een glas alcohol. Omdat ik er bewust voor kies. Niet omdat ik het nodig heb of door sociale druk'

– Karine Claassen

Drinkt ze dan nooit meer iets alcoholisch? ‘Toch wel. Kijk, alcohol is ongezond en daar is geen discussie over. Net zoals een zak chips eten ongezond is. Maar dat wil nu ook niet zeggen dat je nooit meer chips mag eten of nooit meer alcohol mag drinken. Alles begint bij beseffen waar je mee bezig bent, en waarom. Als vanzelf ontdek je dan dat er ook andere opties zijn om te ontspannen en te verbinden, zonder neveneffecten. Zo vind je wel jouw evenwicht. Na verloop van tijd, want het gaat natuurlijk niet van de ene dag op de andere.’

‍Confrontatie met kanker

Het evenwicht tussen bewustzijn en genieten herstellen, is wat we met De Nieuwe Levensgenieter willen bereiken. Genieten staat niet gelijk aan ongezond. En omgekeerd: gezond staat niet gelijk aan niet lekker of onhaalbaar. ‘Dat vind ik het mooie aan deze beweging. Je kunt de harde feiten voor iemands voeten werpen: alcohol is schadelijk en verslavend, net als tabak. In mijn omgeving zie ik wat kanker doet met een mensenleven. Ik heb mijn vader verloren aan kanker. Het was niet gelinkt aan alcohol, maar het was verdomme wel heftig om kanker te hebben. Terwijl ik heel graag leef en heel veel lach. En ik er heel graag zo lang mogelijk wil zijn voor mezelf en de mensen die ik graag zie. Dat is voor mij hét argument om naar best vermogen op mijn gezondheid te letten.'

‍Momentum om het over alcohol te hebben

‘Maar door de feiten keihard in het gezicht van de mensen te gooien, verander je niet plotsklaps hun gedrag. Een klik maken vraagt tijd. De wetenschap toont ook aan dat je als mens een intrinsieke, positieve motivatie moet hebben om dingen te veranderen op lange termijn.’ En wat betreft extrinsieke motivatie: ‘Volgens mij zitten we momenteel in het goede momentum om het over alcohol te hebben.’

‍Respect en vrijheid

‘Al zul je me over niemand zien oordelen omdat ze zin hebben in een glaasje. Ik ben trouwens wel de laatste persoon die dat moet doen. Ik heb mijn feestjes meer dan gehad als twintiger (lacht). Maar tegelijk wil ik vandaag gewoon zijn wie ik ben en mijn goesting doen, zonder me te verantwoorden. En mensen inspireren door authentiek te leven en met elkaar tips te delen? ‘Graag.’ Karine lijkt haar balans te hebben gevonden: ‘Ik voel me er niet slecht over als ik af en toe een glaasje drink. Maar dan wel omdat ik er bewust voor kies, naast iets anders. Niet omdat ik het nodig heb of me laat doen door sociale druk.’